{"id":21646,"date":"2025-06-19T15:45:48","date_gmt":"2025-06-19T13:45:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/?p=21646"},"modified":"2025-06-19T15:45:48","modified_gmt":"2025-06-19T13:45:48","slug":"nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/","title":{"rendered":"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><div data-parent=\"true\" class=\"vc_row row-container\" id=\"row-unique-0\"><div class=\"row double-top-padding single-bottom-padding single-h-padding limit-width row-parent\"><div class=\"wpb_row row-inner\"><div class=\"wpb_column pos-top pos-center align_left column_parent col-lg-12 single-internal-gutter\"><div class=\"uncol style-light\"  ><div class=\"uncoltable\"><div class=\"uncell\" ><div class=\"uncont no-block-padding col-custom-width\" style=\" max-width:804px;\" ><div class=\"vc_custom_heading_wrap \"><div class=\"heading-text el-text\" ><\/p>\n<h1>Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025<\/h1>\n<p>\n<\/div><div class=\"clear\"><\/div><\/div><div class=\"uncode_text_column text-lead text-color-654032-color\" ><p>Ugento \u2013 lo scavo riporta alla luce ampi tratti delle mura messapiche e cospicui materiali riconducibili all\u2019attacco dei romani subito dalla citt\u00e0 durante la guerra annibalica.<\/p>\n<\/div><div class=\"uncode_text_column\" ><p>La campagna di scavo appena conclusa (7 aprile-6 giugno 2025), condotta in regime di concessione del Ministero della Cultura dal CNR ISPC (Archaeological Mapping Laboratory), nell\u2019ambito della Convenzione Operativa con il Comune di Ugento (rinnovata nel febbraio 2025) e delle attivit\u00e0 previste dal <a href=\"https:\/\/www.fondazionechanges.org\/pnrr\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Progetto PNRR CHANGES<\/a>,\u00a0ha contribuito ad accrescere notevolmente le conoscenze sulla struttura dell\u2019imponente cinta muraria che nel IV-III sec. a.C. cingeva la citt\u00e0 messapica di Ugento.<\/p>\n<p>La ricerca \u00e8 stata diretta da Giuseppe Scardozzi (CNR ISPC) e i suoi esiti sono stati costantemente monitorati da Francesca Riccio (Soprintendente) e Serena Strafella (archeologa) della Soprintendenza archeologia, belle arti e paesaggio per le province di Brindisi e Lecce.<\/p>\n<\/div><div class=\"uncode_text_column\" ><\/p>\n<h3>Un lavoro di squadra per lo scavo a Ugento tra ricerca e formazione<\/h3>\n<p>Le indagini di scavo, proseguendo le attivit\u00e0 svolte nel corso delle tre campagne condotte nel 2024 (gennaio-febbraio, aprile-maggio e ottobre-novembre), che hanno previsto anche prospezioni geofisiche effettuate nel dicembre 2024 dal Geophysics Laboratory del CNR-ISPC di Lecce, sotto la direzione del Dott. Giovanni Leucci, volte a documentare le strutture murarie ancora sepolte, hanno visto la partecipazione di archeologi del CNR ISPC di Lecce, di allievi del <a href=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/alta-formazione\/dottorati-di-ricerca\/pasap-med\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Dottorato PASAP Med<\/a> dell\u2019Universit\u00e0 degli Studi di Bari e la ditta di supporto allo scavo <em>Servizi per l\u2019Archeologia<\/em> di Roberto Maruccia.<\/p>\n<\/div><div class=\"uncode_text_column\" ><\/p>\n<h4>Documentazione delle fortificazioni in localit\u00e0 Cupa<\/h4>\n<p>Le ricerche hanno riguardato una fascia periferica della cittadina di Ugento (localit\u00e0 Cupa) e hanno consentito di indagare e documentare un ampio tratto angolare delle fortificazioni, lungo circa 100 metri, che si snoda tra via S. Francesco e via Bolzano, caratterizzato dalla presenza di un bastione sporgente in corrispondenza dell\u2019angolo, dove le strutture antiche si conservano per un\u2019altezza massima di 1,80 metri. Gli scavi pi\u00f9 recenti hanno anche messo in luce un ulteriore tratto murario lungo 70 metri, posto pi\u00f9 a nord, in prossimit\u00e0 dell\u2019incrocio tra via Bolzano e via Giannuzzi, dove le fortificazioni si conservano per 3-4 filari di altezza.<\/p>\n<\/div><div class=\"uncode_text_column\" ><\/p>\n<h3 data-start=\"1642\" data-end=\"1698\">Le due fasi costruttive della cinta muraria<\/h3>\n<p data-start=\"1699\" data-end=\"2494\">Le indagini hanno permesso di riconoscere due fasi costruttive. La pi\u00f9 antica, databile intorno alla met\u00e0 del IV secolo a.C., prevedeva due paramenti in grandi blocchi parallelepipedi di calcarenite messi in opera a secco, disposti alternativamente di testa e per lungo nei filari sovrapposti della cortina esterna, e per lungo in quella interna. Questi paramenti racchiudevano un emplekton di pietrame calcareo e terra, per uno spessore complessivo di circa 4,60 metri. Successivamente, forse alla fine del IV o nei primi decenni del III secolo a.C., furono aggiunte un\u2019ulteriore cortina esterna, sempre in blocchi parallelepipedi di calcarenite, e una nuova cortina interna, composta da blocchi disposti per lungo e grandi pietre calcaree, portando lo spessore delle mura fino a circa 7 metri.<\/p>\n<p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><script id=\"script-row-unique-0\" data-row=\"script-row-unique-0\" type=\"text\/javascript\" class=\"vc_controls\">UNCODE.initRow(document.getElementById(\"row-unique-0\"));<\/script><\/div><\/div><\/div><div data-parent=\"true\" class=\"vc_row row-container\" id=\"row-unique-1\"><div class=\"row one-top-padding one-bottom-padding single-h-padding full-width row-parent\"><div class=\"wpb_row row-inner\"><div class=\"wpb_column pos-top pos-center align_left column_parent col-lg-12 single-internal-gutter\"><div class=\"uncol style-light\"  ><div class=\"uncoltable\"><div class=\"uncell no-block-padding\" ><div class=\"uncont\" ><div class=\"un-media-gallery owl-carousel-wrapper\">\n\t\t\n\t\n\t<div class=\"owl-carousel-container owl-carousel-loading single-gutter\" >\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div id=\"gallery-11189099\" class=\"owl-carousel owl-element owl-height-auto\" data-navmobile=\"false\" data-navspeed=\"400\" data-autoplay=\"true\" data-timeout=\"3000\" data-stagepadding=\"0\" data-lg=\"3\" data-md=\"3\" data-sm=\"1\">\n<div class=\"tmb tmb-carousel tmb-iso-h4 tmb-light tmb-overlay-text-anim tmb-overlay-anim tmb-overlay-middle tmb-overlay-text-left tmb-image-anim tmb-bordered tmb-id-21651  tmb-img-ratio tmb-media-first tmb-media-last tmb-content-overlay tmb-no-bg tmb-lightbox\" ><div class=\"t-inside no-anim\" ><div class=\"t-entry-visual\"><div class=\"t-entry-visual-tc\"><div class=\"t-entry-visual-cont\"><div class=\"dummy\" style=\"padding-top: 66.6%;\"><\/div><a href=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/03.Ugento_campagna-scavi-2025.jpg\"  class=\"pushed\" data-active=\"1\" data-lbox=\"ilightbox_gallery-11189099\" data-options=\"width:1568,height:2250,thumbnail: 'https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/03.Ugento_campagna-scavi-2025-209x300.jpg'\" data-lb-index=\"0\"><div class=\"t-entry-visual-overlay\"><div class=\"t-entry-visual-overlay-in style-dark-bg\" style=\"opacity: 0.5;\"><\/div><\/div><div class=\"t-overlay-wrap\"><div class=\"t-overlay-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"t-overlay-content\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"t-overlay-text single-block-padding\"><div class=\"t-entry\"><p class=\"t-entry-excerpt \">Tratto della cinta muraria messo in luce tra via Bolzano e via Giannuzzi | \u00a9 CNR ISPC - SABAP LE<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-21651\" src=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/03.Ugento_campagna-scavi-2025-uai-1568x1045.jpg\" width=\"1568\" height=\"1045\" alt=\"Tratto della cinta muraria messo in luce tra via Bolzano e via Giannuzzi | \u00a9 CNR ISPC - SABAP LE\" \/><\/a><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div><\/div><\/div><div class=\"tmb tmb-carousel tmb-iso-h4 tmb-light tmb-overlay-text-anim tmb-overlay-anim tmb-overlay-middle tmb-overlay-text-left tmb-image-anim tmb-bordered tmb-id-21652  tmb-img-ratio tmb-media-first tmb-media-last tmb-content-overlay tmb-no-bg tmb-lightbox\" ><div class=\"t-inside no-anim\" ><div class=\"t-entry-visual\"><div class=\"t-entry-visual-tc\"><div class=\"t-entry-visual-cont\"><div class=\"dummy\" style=\"padding-top: 66.7%;\"><\/div><a href=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/04.Ugento_campagna-scavi-2025-scaled.jpg\"  class=\"pushed\" data-active=\"1\" data-lbox=\"ilightbox_gallery-11189099\" data-options=\"width:2560,height:1117,thumbnail: 'https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/04.Ugento_campagna-scavi-2025-300x131.jpg'\" data-lb-index=\"1\"><div class=\"t-entry-visual-overlay\"><div class=\"t-entry-visual-overlay-in style-dark-bg\" style=\"opacity: 0.5;\"><\/div><\/div><div class=\"t-overlay-wrap\"><div class=\"t-overlay-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"t-overlay-content\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"t-overlay-text single-block-padding\"><div class=\"t-entry\"><p class=\"t-entry-excerpt \">Tratto della cinta muraria messo in luce tra via S. Francesco e via Bolzano | \u00a9 CNR ISPC - SABAP LE<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-21652\" src=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/04.Ugento_campagna-scavi-2025-scaled-uai-1675x1117.jpg\" width=\"1675\" height=\"1117\" alt=\"Tratto della cinta muraria messo in luce tra via S. Francesco e via Bolzano | \u00a9 CNR ISPC - SABAP LE\" \/><\/a><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div><\/div><\/div><div class=\"tmb tmb-carousel tmb-iso-h4 tmb-light tmb-overlay-text-anim tmb-overlay-anim tmb-overlay-middle tmb-overlay-text-left tmb-image-anim tmb-bordered tmb-id-21650  tmb-img-ratio tmb-media-first tmb-media-last tmb-content-overlay tmb-no-bg tmb-lightbox\" ><div class=\"t-inside no-anim\" ><div class=\"t-entry-visual\"><div class=\"t-entry-visual-tc\"><div class=\"t-entry-visual-cont\"><div class=\"dummy\" style=\"padding-top: 66.7%;\"><\/div><a href=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/02.Ugento_campagna-scavi-2025_dardo.jpg\"  class=\"pushed\" data-active=\"1\" data-lbox=\"ilightbox_gallery-11189099\" data-options=\"width:765,height:399,thumbnail: 'https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/02.Ugento_campagna-scavi-2025_dardo-300x156.jpg'\" data-lb-index=\"2\"><div class=\"t-entry-visual-overlay\"><div class=\"t-entry-visual-overlay-in style-dark-bg\" style=\"opacity: 0.5;\"><\/div><\/div><div class=\"t-overlay-wrap\"><div class=\"t-overlay-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"t-overlay-content\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"t-overlay-text single-block-padding\"><div class=\"t-entry\"><p class=\"t-entry-excerpt \">Punta di dardo in ferro | \u00a9 CNR ISPC - SABAP LE<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-21650\" src=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/02.Ugento_campagna-scavi-2025_dardo-uai-598x399.jpg\" width=\"598\" height=\"399\" alt=\"Punta di dardo in ferro | \u00a9 CNR ISPC - SABAP LE\" \/><\/a><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div><\/div><\/div><div class=\"tmb tmb-carousel tmb-iso-h4 tmb-light tmb-overlay-text-anim tmb-overlay-anim tmb-overlay-middle tmb-overlay-text-left tmb-image-anim tmb-bordered tmb-id-21649  tmb-img-ratio tmb-media-first tmb-media-last tmb-content-overlay tmb-no-bg tmb-lightbox\" ><div class=\"t-inside no-anim\" ><div class=\"t-entry-visual\"><div class=\"t-entry-visual-tc\"><div class=\"t-entry-visual-cont\"><div class=\"dummy\" style=\"padding-top: 66.7%;\"><\/div><a href=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/01.Ugento_campagna-scavi-2025.jpg\"  class=\"pushed\" data-active=\"1\" data-lbox=\"ilightbox_gallery-11189099\" data-options=\"width:1044,height:855,thumbnail: 'https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/01.Ugento_campagna-scavi-2025-300x246.jpg'\" data-lb-index=\"3\"><div class=\"t-entry-visual-overlay\"><div class=\"t-entry-visual-overlay-in style-dark-bg\" style=\"opacity: 0.5;\"><\/div><\/div><div class=\"t-overlay-wrap\"><div class=\"t-overlay-inner\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"t-overlay-content\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"t-overlay-text single-block-padding\"><div class=\"t-entry\"><p class=\"t-entry-excerpt \">Ghianda missile in piombo | \u00a9 CNR ISPC - SABAP LE<\/p><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-21649\" src=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/01.Ugento_campagna-scavi-2025-uai-1044x696.jpg\" width=\"1044\" height=\"696\" alt=\"Ghianda missile in piombo | \u00a9 CNR ISPC - SABAP LE\" \/><\/a><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div><\/div><\/div>\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\n\t\n\t\n\t\n<\/div>\n\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><script id=\"script-row-unique-1\" data-row=\"script-row-unique-1\" type=\"text\/javascript\" class=\"vc_controls\">UNCODE.initRow(document.getElementById(\"row-unique-1\"));<\/script><\/div><\/div><\/div><div data-parent=\"true\" class=\"vc_row row-container\" id=\"row-unique-2\"><div class=\"row double-top-padding single-bottom-padding single-h-padding limit-width row-parent\"><div class=\"wpb_row row-inner\"><div class=\"wpb_column pos-top pos-center align_left column_parent col-lg-12 single-internal-gutter\"><div class=\"uncol style-light\"  ><div class=\"uncoltable\"><div class=\"uncell\" ><div class=\"uncont no-block-padding col-custom-width\" style=\" max-width:804px;\" ><div class=\"uncode_text_column\" ><\/p>\n<h3 data-start=\"2501\" data-end=\"2565\">Tracce dell\u2019assedio romano: ghiande missili e dardi<\/h3>\n<p data-start=\"2566\" data-end=\"3038\">Subito all\u2019esterno del lungo tratto angolare delle mura, \u00e8 stato messo in luce uno strato databile ai decenni finali del III secolo a.C., che ha restituito oltre 450 ghiande missili in piombo e 9 punte in ferro di dardi riferibili a macchine da lancio dell\u2019esercito romano, tipo scorpio. Le evidenze sembrano collegarsi all\u2019attacco subito dalla citt\u00e0 per mano dei Romani durante la guerra annibalica (forse nel 209 a.C.), quando gli Ugentini si schierarono con Annibale.<\/p>\n<p>\n<\/div><div class=\"uncode_text_column\" ><\/p>\n<h3 data-start=\"3045\" data-end=\"3113\">Dalla distruzione al riuso: la fine della cinta muraria<\/h3>\n<p data-start=\"3114\" data-end=\"3416\">La sconfitta subita dagli Ugentini comport\u00f2 la demolizione della cinta muraria, che a partire dal II-I secolo a.C. venne progressivamente smantellata e trasformata in una cava di materiali lapidei. Anche lo scavo condotto in localit\u00e0 Cupa ha confermato questo riuso sistematico delle strutture antiche.<\/p>\n<p>\n<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><script id=\"script-row-unique-2\" data-row=\"script-row-unique-2\" type=\"text\/javascript\" class=\"vc_controls\">UNCODE.initRow(document.getElementById(\"row-unique-2\"));<\/script><\/div><\/div><\/div><div data-parent=\"true\" class=\"vc_row row-container\" id=\"row-unique-3\"><div class=\"row limit-width row-parent\"><div class=\"wpb_row row-inner\"><div class=\"wpb_column pos-top pos-center align_left column_parent col-lg-6 single-internal-gutter\"><div class=\"uncol style-light\"  ><div class=\"uncoltable\"><div class=\"uncell no-block-padding\" ><div class=\"uncont\" ><div class=\"uncode-single-media  text-left\"><div class=\"single-wrapper\" style=\"max-width: 100%;\"><div class=\"tmb tmb-light  tmb-media-first tmb-media-last tmb-content-overlay tmb-no-bg\"><div class=\"t-inside\"><div class=\"t-entry-visual\"><div class=\"t-entry-visual-tc\"><div class=\"uncode-single-media-wrapper\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-21647\" src=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Locandina_conferenza_giugno-2025_rid.jpg\" width=\"1169\" height=\"1653\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Locandina_conferenza_giugno-2025_rid.jpg 1169w, https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Locandina_conferenza_giugno-2025_rid-212x300.jpg 212w, https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Locandina_conferenza_giugno-2025_rid-724x1024.jpg 724w, https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Locandina_conferenza_giugno-2025_rid-768x1086.jpg 768w, https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Locandina_conferenza_giugno-2025_rid-1086x1536.jpg 1086w, https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Locandina_conferenza_giugno-2025_rid-8x12.jpg 8w, https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Locandina_conferenza_giugno-2025_rid-350x495.jpg 350w\" sizes=\"(max-width: 1169px) 100vw, 1169px\" \/><\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><div class=\"wpb_column pos-top pos-center align_left column_parent col-lg-6 single-internal-gutter\"><div class=\"uncol style-light\"  ><div class=\"uncoltable\"><div class=\"uncell no-block-padding\" ><div class=\"uncont\" ><div class=\"vc_custom_heading_wrap \"><div class=\"heading-text el-text\" ><h2 class=\"h2 text-accent-color\" ><span>CONFERENZA DI PRESENTAZIONE<\/span><\/h2><\/div><div class=\"clear\"><\/div><\/div><div class=\"divider-wrapper \"  >\n    <hr class=\"unseparator separator-no-padding\"  \/>\n<\/div>\n<div class=\"uncode_text_column\" ><\/p>\n<h2><span style=\"color: #0cb4ce;\">21 giugno 2025 | ore 20:00<\/span><\/h2>\n<h2>La cinta muraria di Ugento e la guerra annibalica<\/h2>\n<h3 class=\"p1\">Presentazione dei risultati della campagna di scavi 2025 in localit\u00e0 Cupa<\/h3>\n<h4 class=\"p1\">Ugento, Piazza A. Colosso, Palazzo Rovito, Sala conferenze<\/h4>\n<p>\n<\/div><span class=\"btn-container\" ><a role=\"button\"  href=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Locandina_conferenza_giugno-2025_rid.pdf\" class=\"custom-link btn border-width-0 btn-default btn-icon-right\" target=\"_blank\">Il programma<i class=\"fa fa-arrow-right2\"><\/i><\/a><\/span><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><script id=\"script-row-unique-3\" data-row=\"script-row-unique-3\" type=\"text\/javascript\" class=\"vc_controls\">UNCODE.initRow(document.getElementById(\"row-unique-3\"));<\/script><\/div><\/div><\/div><div data-parent=\"true\" class=\"vc_row row-container\" id=\"row-unique-4\"><div class=\"row limit-width row-parent\"><div class=\"wpb_row row-inner\"><div class=\"wpb_column pos-top pos-center align_left column_parent col-lg-12 single-internal-gutter\"><div class=\"uncol style-light\"  ><div class=\"uncoltable\"><div class=\"uncell no-block-padding\" ><div class=\"uncont\" ><div class=\"divider-wrapper \"  >\n    <hr class=\"unseparator separator-no-padding\"  \/>\n<\/div>\n<div class=\"uncode_text_column\" ><\/p>\n<h4>Link utili<\/h4>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/2024\/04\/17\/ad-ugento-la-campagna-di-scavo-riporta-alla-luce-le-tracce-della-guerra-annibalica\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Campagna di scavo aprile 2024<\/a> \u2192<br \/>\n<a href=\"https:\/\/sabap-le.cultura.gov.it\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">SABAP LE<\/a> \u2192<br \/>\n<a href=\"https:\/\/www.comune.ugento.le.it\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Comune di Ugento<\/a> \u2192<\/p>\n<\/div><div class=\"uncode-wrapper uncode-share\" ><hr class=\"separator-break separator-accent\" \/><div class=\"share-button share-buttons share-inline share-bigger only-icon\" data-url=\"\"><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><\/div><script id=\"script-row-unique-4\" data-row=\"script-row-unique-4\" type=\"text\/javascript\" class=\"vc_controls\">UNCODE.initRow(document.getElementById(\"row-unique-4\"));<\/script><\/div><\/div><\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025 Ugento \u2013 lo scavo riporta alla luce [...]","protected":false},"author":10,"featured_media":21657,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[153],"tags":[],"research-field":[],"research_field_news":[],"project_status_eu":[],"project_status_na":[],"project_status_reg":[],"project_status_field":[],"project_status_international":[],"class_list":["post-21646","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025 | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"it_IT\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025 | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ISPCCNR\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-06-19T13:45:48+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ugento-campagna-scavi-2025-1024x538.png\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1024\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"538\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/png\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Silvia Iachello\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Scritto da\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Silvia Iachello\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tempo di lettura stimato\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"5 minuti\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"Silvia Iachello\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8d20b3a78d18978e1f9c9a613dfb2bea\"},\"headline\":\"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025\",\"datePublished\":\"2025-06-19T13:45:48+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/\"},\"wordCount\":1116,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/ugento-campagna-scavi-2025.png\",\"articleSection\":[\"News\"],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/\",\"name\":\"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025 | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/ugento-campagna-scavi-2025.png\",\"datePublished\":\"2025-06-19T13:45:48+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"it-IT\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/ugento-campagna-scavi-2025.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/06\\\/ugento-campagna-scavi-2025.png\",\"width\":1800,\"height\":945},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/2025\\\/06\\\/19\\\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/\",\"name\":\"Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale\",\"description\":\"CNR - Consiglio Nazionale delle Ricerche\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"it-IT\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/#organization\",\"name\":\"CNR ISPC | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"it-IT\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/02\\\/3.logo_ISPC_2023_short.svg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2023\\\/02\\\/3.logo_ISPC_2023_short.svg\",\"width\":\"562\",\"height\":\"314\",\"caption\":\"CNR ISPC | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/ISPCCNR\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/ispccnr\\\/\",\"https:\\\/\\\/it.linkedin.com\\\/company\\\/cnr-ispc-institute-of-heritage-science\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/channel\\\/UCtsBKMrBGwa-ubIL1iw4OMQ\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.ispc.cnr.it\\\/it_it\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/8d20b3a78d18978e1f9c9a613dfb2bea\",\"name\":\"Silvia Iachello\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025 | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/","og_locale":"it_IT","og_type":"article","og_title":"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025 | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale","og_url":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/","og_site_name":"Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ISPCCNR","article_published_time":"2025-06-19T13:45:48+00:00","og_image":[{"width":1024,"height":538,"url":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ugento-campagna-scavi-2025-1024x538.png","type":"image\/png"}],"author":"Silvia Iachello","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Scritto da":"Silvia Iachello","Tempo di lettura stimato":"5 minuti"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/"},"author":{"name":"Silvia Iachello","@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/#\/schema\/person\/8d20b3a78d18978e1f9c9a613dfb2bea"},"headline":"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025","datePublished":"2025-06-19T13:45:48+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/"},"wordCount":1116,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ugento-campagna-scavi-2025.png","articleSection":["News"],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/","url":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/","name":"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025 | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ugento-campagna-scavi-2025.png","datePublished":"2025-06-19T13:45:48+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/#breadcrumb"},"inLanguage":"it-IT","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ugento-campagna-scavi-2025.png","contentUrl":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ugento-campagna-scavi-2025.png","width":1800,"height":945},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/2025\/06\/19\/nuove-scoperte-ugento-campagna-di-scavo-2025\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Nuove scoperte sulle fortificazioni messapiche di Ugento: conclusa la campagna di scavo 2025"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/#website","url":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/","name":"Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale","description":"CNR - Consiglio Nazionale delle Ricerche","publisher":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"it-IT"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/#organization","name":"CNR ISPC | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale","url":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"it-IT","@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/3.logo_ISPC_2023_short.svg","contentUrl":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/3.logo_ISPC_2023_short.svg","width":"562","height":"314","caption":"CNR ISPC | Istituto di Scienze del Patrimonio Culturale"},"image":{"@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ISPCCNR","https:\/\/www.instagram.com\/ispccnr\/","https:\/\/it.linkedin.com\/company\/cnr-ispc-institute-of-heritage-science","https:\/\/www.youtube.com\/channel\/UCtsBKMrBGwa-ubIL1iw4OMQ"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/#\/schema\/person\/8d20b3a78d18978e1f9c9a613dfb2bea","name":"Silvia Iachello"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21646","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21646"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21646\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21656,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21646\/revisions\/21656"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/media\/21657"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21646"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21646"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21646"},{"taxonomy":"research_field","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/research-field?post=21646"},{"taxonomy":"research_field_news","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/research_field_news?post=21646"},{"taxonomy":"project_status_eu","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/project_status_eu?post=21646"},{"taxonomy":"project_status_na","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/project_status_na?post=21646"},{"taxonomy":"project_status_reg","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/project_status_reg?post=21646"},{"taxonomy":"project_status_field","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/project_status_field?post=21646"},{"taxonomy":"project_status_international","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ispc.cnr.it\/it_it\/wp-json\/wp\/v2\/project_status_international?post=21646"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}